Bir Dilin "Sözdizimi" (Syntax) ve "Biçimbilim" (Morphology) Arasındaki Fark Nedir?

Sözdizimi ve biçimbilim, bir dilin gramerini (dilbilgisini) oluşturan iki temel alt alandır ve genellikle birbirine karıştırılır.

Biçimbilim (Morphology), kelimelerin iç yapısıyla ilgilenir. Yani, kelimelerin nasıl oluştuğunu, köklerini ve onlara eklenen ekleri ("morfem" veya "biçimbirim" adı verilen en küçük anlamlı birimler) inceler. Örneğin, "gözlükçüler" kelimesini ele alalım. Biçimbilim, bu kelimenin "göz" (kök), "-lük" (isimden isim yapan ek), "-çü" (isimden meslek adı yapan ek) ve "-ler" (çoğul eki) gibi anlamlı parçalardan nasıl oluştuğunu analiz eder. Kısacası biçimbilim, "kelime düzeyindeki" gramerdir.

Sözdizimi (Syntax) ise, kelimelerin bir araya gelerek nasıl anlamlı ifadeler, cümleler ve yapılar oluşturduğunu inceleyen kurallar bütünüdür. Kelimelerin doğru sıralamasını, özne-yüklem uyumunu ve cümle içindeki rollerini belirler. Örneğin, "Kedi fareyi yakaladı" cümlesi Türkçenin sözdizimine uygundur. Ancak "Yakaladı fareyi kedi" cümlesi, kelimeler aynı olmasına rağmen sözdizimi açısından farklı bir yapıya (devrik cümle) sahiptir. Kısacası sözdizimi, "cümle düzeyindeki" gramerdir.

Kelimeler: sözdizimi, syntax, biçimbilim, morphology, dilbilim, gramer, dilbilgisi