"Hayatta Kalma Yanlılığı" (Survivorship Bias) Nedir?

"Hayatta kalma yanlılığı", sadece bir süreçten başarıyla geçen ("hayatta kalan") insanlara, şirketlere veya nesnelere odaklanıp, başarısız olanları göz ardı etme eğiliminden kaynaklanan mantıksal bir hatadır. Bu durum, yanlış sonuçlara ve aşırı iyimser tahminlere yol açabilir.

En klasik örneği, II. Dünya Savaşı'nda hasar analizidir. Ord, üsse geri dönen uçakların en çok hasar alan yerlerini (kanatlar, gövde) zırhla güçlendirmeyi düşündü. Ancak istatistikçi Abraham Wald, asıl güçlendirilmesi gereken yerlerin, geri dönen uçaklarda hiç hasar olmayan yerler (motor, kokpit) olduğunu belirtti. Çünkü o bölgelerden vurulan uçaklar zaten hiç geri dönememişti. Sadece "hayatta kalanları" incelemek, yanlış bir sonuca götürüyordu. Benzer şekilde, sadece başarılı girişimcilerin hikayelerini dinleyerek girişimciliğin kolay olduğunu düşünmek veya sadece 100 yaşına kadar sigara içmiş birini örnek göstererek sigaranın zararsız olduğunu iddia etmek de bu yanlılığın birer örneğidir.

Kelimeler: hayatta kalma yanlılığı, survivorship bias, mantıksal safsata, istatistik, bilişsel yanlılık, abraham wald

İlgini Çekebilir

Hukukta "Adil Yargılanma Hakkı" (Due Process) Ne Anlama Gelir?

Adil yargılanma hakkı, bir kişinin, devlet tarafından bir suçla itham edildiğinde veya yasal bir anlaşmazlığa taraf olduğunda, adil ve tarafsız bir di

Görüntüle
"Sanal Özel Ağ" (VPN) Nasıl Çalışır ve Neden Kullanılır?

Sanal Özel Ağ (Virtual Private Network - VPN), internet bağlantınızı, başka bir yerde bulunan özel bir sunucu üzerinden yönlendirerek şifreleyen bir t

Görüntüle
Radyasyon Nedir? (Alfa, Beta, Gama)

Radyasyon, kararsız atom çekirdeklerinin (radyoizotoplar) daha kararlı bir hale gelmek için parçacıklar veya enerji dalgaları şeklinde enerji yaymasıd

Görüntüle
Yapay zekanın eğitime etkisi nedir?

Yapay zeka, kişiye özel öğrenme deneyimleri sunarak eğitimi daha etkili hale getirebilir. Öğrencilerin öğrenme hızlarına göre içerik uyarlayabilir, ek

Görüntüle
Gökyüzündeki Işık Şöleni: Meteor Yağmuru

Meteor yağmuru, çok sayıda meteorun (halk arasında "kayan yıldız" veya "yıldız kayması" olarak bilinir) gökyüzünün aynı noktasından ("radyan" noktası)

Görüntüle
"Luditler" (Luddites) Gerçekte Teknoloji Düşmanı mıydı?

Luditler, 19. yüzyılın başlarında İngiltere'de, Sanayi Devrimi sırasında ortaya çıkan ve yeni tekstil makinelerine (özellikle mekanik dokuma tezgahlar

Görüntüle
Beynimizin Sadece %10'unu Kullandığımız Doğru mu?

Hayır, bu kesinlikle doğru değildir. Beynimizin sadece %10'unu kullandığımız fikri, yaygın ve inatçı bir şehir efsanesidir. Modern nörobilim, bu iddia

Görüntüle
Kamyon Nedir?

Kamyon, temel olarak yük ve eşya (kargo) taşımak amacıyla tasarlanmış, motorlu bir kara taşıtıdır. Şasisi, motoru ve yük taşıma alanı ("kasa" veya "ka

Görüntüle
Plastikler Nasıl Üretilir?

Plastikler, "polimer" adı verilen uzun zincirli moleküllerden oluşan sentetik malzemelerdir. Bu polimerlerin yapı taşları ise "monomer" adı verilen da

Görüntüle
USB (Evrensel Seri Veri Yolu) Nedir?

USB (Universal Serial Bus - Evrensel Seri Veri Yolu), klavyeler, fareler, yazıcılar, harici diskler, kameralar ve telefonlar gibi çok çeşitli harici c

Görüntüle