Newton Beşiği (Newton's Cradle) Nasıl Çalışır?

Newton Beşiği, genellikle bir çerçeveden, çok ince iplerle asılmış, aynı boyutta ve kütlede beş adet metal bilyeden oluşan, popüler bir masaüstü oyuncağıdır. Çalışması, fiziğin en temel iki prensibini gösterir: "Momentumun Korunumu" ve "Enerjinin Korunumu".

Bir uçtaki bilyeyi kaldırıp serbest bıraktığınızda, o bilye aşağı doğru sallanır ve duran bilyelere çarpar. Çarpışma anında, ilk bilyenin sahip olduğu momentum ve kinetik enerji, aradaki bilyeler aracılığıyla çok hızlı bir şekilde son bilyeye aktarılır. Aradaki bilyeler, enerjiyi neredeyse hiç hareket etmeden ileten bir "ortam" görevi görür. Bu enerji transferi sonucunda, en sondaki bilye, ilk bilyenin bırakıldığı yükseklikle neredeyse aynı yüksekliğe kadar fırlar. Daha sonra, bu son bilye geri döner, diğerlerine çarpar ve bu kez de ilk bilyeyi havaya fırlatır. Bu ileri geri hareket, sürtünme ve ses gibi nedenlerle enerji kaybı yaşanana kadar bir süre devam eder. Eğer iki bilye kaldırılıp bırakılırsa, diğer uçtan da iki bilye fırlar, çünkü hem momentumun (kütle x hız) hem de enerjinin korunması gerekir.

Kelimeler: newton beşiği, newtons cradle, momentumun korunumu, enerjinin korunumu, fizik, oyuncak, deney