Okyanusun Yıkıcı Gücü: Tsunami Nasıl Oluşur?

Tsunami, genellikle okyanus tabanında meydana gelen büyük ve ani bir dikey yer değiştirme sonucu oluşan dev dalga serisidir. Tsunamilerin en yaygın nedeni, okyanus altındaki büyük depremlerdir.

Tetikleyici: Deniz Altı Depremleri: Tsunamilerin yaklaşık %80'i, bir tektonik levhanın diğerinin altına daldığı "dalma-batma zonlarında" meydana gelen büyük depremler (genellikle 7.5 büyüklüğünden fazla) tarafından tetiklenir. Deprem sırasında, üstteki levha aniden yukarı doğru fırlayarak veya aşağı doğru çökerek, üzerindeki devasa su kütlesini de dikey olarak hareket ettirir.

Dalganın Yayılması: Yer çekimi bu kabaran veya çöken suyu tekrar dengelemeye çalışırken, enerji her yöne doğru yayılan ve açık okyanusta bir jet uçağı hızına (saatte 800 km) ulaşabilen uzun dalga boylu bir dalga serisi oluşturur. Açık okyanusta bu dalgaların yüksekliği genellikle bir metreden azdır ve gemiler tarafından fark edilmeyebilir. Ancak dalga boyları yüzlerce kilometre olabilir.

Kıyıya Vuruş (Shoaling Etkisi): Tsunami dalgaları sığ kıyı sularına yaklaştıkça, deniz tabanıyla sürtünme nedeniyle hızları yavaşlar. Ancak enerjileri aynı kaldığı için, yavaşlayan dalganın enerjisi dikey yönde birikmeye başlar ve dalga yüksekliği onlarca metreye ulaşabilir. Bu durum, karada büyük yıkıma neden olan dev bir su duvarı yaratır. Deniz altı volkanik patlamaları ve büyük heyelanlar da tsunamiye neden olabilir.

Kelimeler: tsunami, doğa olayları, deprem, okyanus, dalma-batma zonu, jeoloji, sismoloji

İlgini Çekebilir

Neden Bazen Stres veya Yanlış Bir Şey Yiyince Karnımız Ağrır?

Karın ağrısı, birçok farklı nedenden kaynaklanabilen yaygın bir şikayettir. Stres veya yanlış bir şey yemek en sık rastlanan tetikleyiciler arasındadı

Görüntüle
Peygamberdevesi Nedir?

Peygamberdevesi, Mantodea takımına ait, uzun bir vücuda, üçgen şeklinde hareketli bir başa ve en belirgin özelliği olan, dua eder gibi birleştirdiği ö

Görüntüle
Mevsimler Nasıl Oluşur?

Mevsimlerin oluşmasının temel nedeni, Dünya'nın Güneş etrafındaki yörüngesine göre yaklaşık 23.5 derecelik bir eksen eğikliğine sahip olmasıdır. Yaygı

Görüntüle
Güneş'in Sonu Nasıl Olacak ve Bu Ne Zaman Gerçekleşecek?

Güneş, yaklaşık 4.6 milyar yıldır parlayan orta yaşlı bir yıldızdır. Yaklaşık 5 milyar yıl daha parlamaya devam edecek kadar yakıtı (hidrojen) vardır.

Görüntüle
Ultrason Cihazları Görüntüyü Nasıl Oluşturur?

Ultrason veya ultrasonografi, insan kulağının duyamayacağı kadar yüksek frekanslı ses dalgaları (ultrason) kullanarak vücudun iç organlarını ve dokula

Görüntüle
Bakır Nedir?

Bakır (simgesi Cu, atom numarası 29), kendine özgü kırmızımsı-turuncu rengi, yüksek elektrik ve ısı iletkenliği ile bilinen, insanlık tarafından kulla

Görüntüle
"Ana Renkler" ve "Ara Renkler" Nelerdir?

Ana renkler ve ara renkler, renk teorisinin temelini oluşturan ve renklerin nasıl karıştırıldığını ve algılandığını açıklayan kavramlardır. İki ana re

Görüntüle
Lale Nedir?

Lale, zambakgiller (Liliaceae) familyasından, Tulipa cinsini oluşturan, soğanlı, çok yıllık bir bitki ve onun çiçeğidir. Anavatanı Orta Asya olan lale

Görüntüle
Karıncalar Kendi Ağırlıklarının Kat Kat Fazlasını Nasıl Taşıyabilir?

Karıncaların kendi vücut ağırlıklarının 50 katına kadar yük taşıyabilmesi, onların küçük boyutları ve fizyolojik yapılarıyla ilgilidir. Bir canlının g

Görüntüle
Dönen Dev: Kasırga (Hurricane) Nasıl Oluşur?

Kasırga (Hurricane), tayfun veya siklon olarak da bilinen, sıcak okyanus suları üzerinde oluşan, dönen ve şiddetli rüzgarlara sahip devasa bir fırtına

Görüntüle