Psikolojide "Pygmalion Etkisi" (Kendini Gerçekleştiren Kehanet) Nedir?

Pygmalion etkisi veya "kendini gerçekleştiren kehanet", bir kişinin, başka bir kişiye yönelik yüksek beklentilerinin, o kişinin performansını ve başarısını olumlu yönde etkileyerek, beklentinin gerçeğe dönüşmesine neden olması olgusudur. Yani, "birinden ne beklerseniz, onu alırsınız."

Bu terim, Yunan mitolojisindeki heykeltıraş Pygmalion'un, yaptığı fildişi kadın heykeline aşık olması ve tanrıça Afrodit'in bu heykeli canlandırması efsanesinden gelir. Bu etki, en ünlü olarak Robert Rosenthal ve Lenore Jacobson tarafından yapılan bir okul deneyinde gösterilmiştir. Deneyde, öğretmenlere, aslında rastgele seçilmiş olan bazı öğrencilerin "akademik olarak patlama yapacağı" söylenmiştir. Yıl sonunda, öğretmenlerin "zeki" olarak etiketlediği bu öğrencilerin, diğer öğrencilere göre IQ puanlarında gerçekten de anlamlı bir artış gösterdiği görülmüştür. Bunun nedeni, öğretmenlerin, bu öğrencilere bilinçsizce daha fazla ilgi göstermesi, onlara daha fazla zaman ayırması, daha zorlayıcı sorular sorması ve onlara daha fazla teşvik ve geri bildirimde bulunmasıdır. Yüksek beklentiler, olumlu bir davranış döngüsü yaratarak, başarının kendisini ortaya çıkarmıştır.

Kelimeler: pygmalion etkisi, kendini gerçekleştiren kehanet, psikoloji, sosyal psikoloji, eğitim, beklenti