Tarihin Akışını Değiştiren Keşif: Göbeklitepe

Göbeklitepe, Şanlıurfa il merkezinin yaklaşık 18 kilometre kuzeydoğusunda, Örencik köyü yakınlarında yer alan ve günümüzden yaklaşık 12.000 yıl öncesine tarihlenen, dünyanın bilinen en eski kült yapılar topluluğudur. Bu anıtsal yapılar, insanoğlunun avcı-toplayıcı olarak yaşadığı bir dönemde inşa edilmiştir ve bu durum, yerleşik hayat ve medeniyetin kökenlerine dair bilgileri kökten değiştirmiştir.

Yapıların Özellikleri: Göbeklitepe'deki kazılarda, çapları 30 metreyi bulan dairesel ve oval şekilli tapınaklar ortaya çıkarılmıştır. Bu tapınakların merkezinde ve duvarlarında, ağırlıkları 10 ila 60 ton arasında değişen, "T" şeklinde, devasa kireçtaşı sütunlar bulunmaktadır. Bu sütunların üzerinde, o dönemin insanlarının inanç sistemini ve mitolojisini yansıttığı düşünülen, çeşitli hayvan figürleri (yılan, tilki, yaban domuzu, turna, aslan) ve soyut semboller ince bir işçilikle kabartma veya oyma tekniğiyle işlenmiştir.

Tarihsel Önemi: Göbeklitepe'nin keşfine kadar, bu denli büyük anıtsal yapıların ancak tarımın ve yerleşik hayatın başlamasından sonra, organize toplumlar tarafından yapılabileceği düşünülüyordu. Ancak Göbeklitepe, avcı-toplayıcı toplulukların, henüz tarım yapmaya başlamadan önce, dini ve sosyal bir amaç uğruna bir araya gelerek inanılmaz bir organizasyon ve iş gücüyle bu tapınakları inşa ettiğini göstermiştir. Bu durum, "önce din ve inanç geldi, bu da insanları bir araya getirerek yerleşik hayatı ve tarımı tetikledi" teorisini güçlendirmiştir.

Gizemini Koruyan Keşif: Göbeklitepe'deki yapılar, inşa edildikten yaklaşık 1000 yıl sonra, bilinçli bir şekilde ve yine insanlar tarafından toprakla örtülerek terk edilmiştir. Bu anıtların neden yapıldığı, T şeklindeki sütunların neyi temsil ettiği ve neden terk edildiği gibi konular, arkeoloji dünyasının en heyecan verici gizemleri arasında yer almaya devam etmektedir.

Kelimeler: göbeklitepe, tarihi yerler, arkeoloji, neolitik dönem, şanlıurfa, en eski tapınak, insanlık tarihi