Uzayda "Apsidal Presesyon" (Yörünge Yalpalama) Nedir?

Apsidal presesyon, bir gök cisminin eliptik yörüngesinin, yörünge düzlemi içinde zamanla yavaşça dönmesi veya "yalpalaması" olayıdır. Bu, yörüngenin uzayda sabit kalmayıp, bir bütün olarak gül deseni çizer gibi dönmesi anlamına gelir.

Bir eliptik yörüngenin iki özel noktası vardır: yörüngenin merkezi cisme en yakın olduğu nokta ("periapsis") ve en uzak olduğu nokta ("apoapsis"). Bu iki noktayı birleştiren çizgiye "apsis çizgisi" denir. Apsidal presesyon, işte bu apsis çizgisinin yavaşça dönmesidir. Bu yalpalama etkisinin birkaç nedeni olabilir. En önemli nedenlerden biri, Genel Görelilik'in öngördüğü uzay-zaman bükülmesidir. Özellikle, Güneş gibi büyük bir kütlenin etrafında dönen bir gezegenin yörüngesi, bu bükülmüş uzay-zamanda hareket ettiği için, tam bir elips çizmek yerine her turda hafifçe dönerek bir sonraki turda biraz farklı bir yörüngeye girer. Merkür gezegeninin yörüngesindeki apsidal presesyonun, Newton fiziğiyle açıklanamayan küçük bir kısmının, Einstein'ın Genel Görelilik teorisi tarafından mükemmel bir şekilde açıklanması, bu teorinin ilk büyük kanıtlarından biriydi. Ayrıca, sistemdeki diğer gezegenlerin kütle çekimsel etkileri de bu yalpalamaya katkıda bulunur.

Kelimeler: apsidal presesyon, yörünge, genel görelilik, astronomi, astrofizik, merkür, gök mekaniği