"Baskın" ve "Çekinik" Genler (Dominant/Recessive) Ne Anlama Gelir?

Baskın ve çekinik genler, Gregor Mendel'in bezelyelerle yaptığı çalışmalarla ortaya koyduğu, temel kalıtım prensiplerini tanımlayan terimlerdir. Bu kavramlar, bir özelliğin (göz rengi, saç tipi gibi) yavruda nasıl ortaya çıkacağını belirleyen gen versiyonlarının ("alel") etkileşimini açıklar.

Her bir gen için, biri anneden, diğeri babadan olmak üzere iki adet alele sahip oluruz. Baskın (Dominant) Alel, bir özelliğin ortaya çıkması için, o özelliğe ait alellerden sadece bir tanesinin var olmasının yeterli olduğu aleldir. Genellikle büyük harfle (örneğin, kahverengi göz için "K") temsil edilir. Bir kişide hem kahverengi göz (K) hem de mavi göz (k) aleli varsa, kahverengi göz aleli baskın olduğu için kişinin gözleri kahverengi olur.

Çekinik (Recessive) Alel, bir özelliğin ortaya çıkması için, o özelliğe ait her iki alelin de aynı olması gereken aleldir. Genellikle küçük harfle (mavi göz için "k") temsil edilir. Bir kişinin gözlerinin mavi olabilmesi için, hem annesinden hem de babasından mavi göz (k) alelini almış olması gerekir (yani genotipi "kk" olmalıdır). Eğer kişide bir baskın, bir çekinik alel ("Kk") varsa, çekinik olan özellik gizli kalır ve fenotipte (dış görünüşte) kendini göstermez.

Kelimeler: baskın gen, çekinik gen, dominant, resesif, genetik, kalıtım, mendel, alel