Felsefede "Antropik İlke" (Anthropic Principle) Nedir?

Antropik ilke, evrenin gözlemlediğimiz özelliklerinin, onu gözlemleyebilecek bilinçli bir yaşamın (yani bizim) var olabilmesi için tam olarak "doğru" değerlere sahip olması gerektiği fikrine dayanan felsefi ve kozmolojik bir argümandır. "Evreni böyle görüyoruz, çünkü eğer farklı olsaydı, onu görecek biz burada olmazdık" şeklinde özetlenebilir.

Bu ilke, evrenin temel fiziksel sabitlerinin (kütle çekim sabiti, protonun kütlesi, elektromanyetik kuvvetin gücü vb.) neden yaşam için bu kadar hassas bir şekilde ayarlanmış göründüğü sorusuna bir açıklama getirmeye çalışır. Örneğin, eğer kütle çekim kuvveti biraz daha güçlü olsaydı, evren Büyük Patlama'dan hemen sonra kendi içine çökerdi; biraz daha zayıf olsaydı ise, galaksiler ve yıldızlar asla oluşamazdı. Zayıf Antropik İlke, bizim varlığımızın, evrenin bu yaşam dostu bölgesinde ve zamanında olduğumuzu seçtiğini (bir tür gözlemci seçim etkisi) belirtir. Güçlü Antropik İlke ise, daha ileri giderek, evrenin, bilinçli yaşamın bir noktada ortaya çıkmasını zorunlu kılacak şekilde var olması gerektiğini iddia eden, daha tartışmalı bir görüştür.

Kelimeler: antropik ilke, felsefe, kozmoloji, hassas ayar, fizik, evren, bilinç