Bir Binanın "Sismik Sönümleyicileri" (Seismic Dampers) Depremde Nasıl Çalışır?

Sismik sönümleyiciler, bir binanın deprem sırasında maruz kaldığı sarsıntı enerjisini absorbe ederek (emerek) ve ısıya dönüştürerek, binanın yapısal elemanlarına gelen yükü ve hasarı azaltan cihazlardır. Bir arabanın amortisörlerine benzer bir prensiple çalışırlar.

Bu sönümleyiciler, genellikle binanın kolonları ve kirişleri arasına çapraz olarak yerleştirilir. Deprem, binanın katlarının birbirine göre hareket etmesine neden olduğunda, bu sönümleyiciler devreye girer. Birkaç farklı türü vardır: Viskoz Sönümleyiciler, içinde kalın bir silikon sıvısı bulunan pistonlu silindirlerdir. Hareket sırasında pistonun sıvı içindeki direnci, deprem enerjisini ısıya çevirir. Sürtünmeli Sönümleyiciler, birbirine karşı kayan ve bu sürtünme yoluyla enerjiyi tüketen metal plakalardan oluşur. Akma Çelik Sönümleyiciler ise, deprem sırasında kasıtlı olarak deforme olacak (eğilip bükülecek) şekilde tasarlanmış çelik elemanlardır. Bu deformasyon, deprem enerjisinin büyük bir kısmını yutar. Bu sistemler, binanın aşırı sallanmasını, esnemesini ve yapısal hasar görmesini engelleyerek can güvenliğini artırır.

Kelimeler: sismik sönümleyici, seismic damper, deprem, yapı mühendisliği, mühendislik, güvenlik, viskoz sönümleyici