Buzullar Nasıl Hareket Eder?

Devasa buz kütleleri olan buzullar, katı gibi görünseler de aslında çok yavaş hareket eden "buz nehirleri"dir. Bir buzulun hareket etmesi iki ana mekanizmayla gerçekleşir. Birincisi, "içsel deformasyon"dur. Buzulun kendi muazzam ağırlığı, alt katmanlardaki buz kristalleri üzerinde yoğun bir basınç yaratır. Bu basınç, buz kristallerinin şekil değiştirmesine ve birbirinin üzerinden kaymasına neden olur. Bu, buzulun yavaş yavaş, bir diş macunu tüpünden sıkılan macun gibi, kendi ağırlığı altında akmasını sağlar.

İkinci ve genellikle daha hızlı olan mekanizma ise "bazal kayma"dır. Buzulun tabanındaki basınç, buzun erime noktasını düşürebilir veya yeryüzünün jeotermal ısısı, tabanda ince bir su tabakası oluşturabilir. Bu eriyik su tabakası, buzulun tabanı ile altındaki kaya yatağı arasında bir kayganlaştırıcı görevi görür. Bu sayede, devasa buz kütlesi bu ince su filmi üzerinde adeta kayarak daha hızlı bir şekilde yokuş aşağı hareket eder. Bir buzulun hareket hızı, bu iki mekanizmanın kombinasyonuna, buzulun kalınlığına, eğimine ve taban sıcaklığına bağlı olarak günde birkaç santimetreden birkaç metreye kadar değişebilir.

Kelimeler: buzul, buzul hareketi, jeoloji, iklim bilimi, yer bilimi, doğa