Bir Mahkemede "İçtihat" (Precedent) Ne Anlama Gelir?

"İçtihat" (İngilizce: Precedent), özellikle Anglosakson hukuk sistemlerinde (Common Law), daha önce bir üst mahkeme tarafından benzer bir dava için verilmiş olan bir kararın, daha sonraki benzer davalar için bir "örnek" veya "bağlayıcı kural" teşkil etmesi prensibidir. Bu ilkeye "stare decisis" (kararlara bağlı kal) da denir.

Bir hakim, önüne gelen bir davada karar verirken, daha önce kendi mahkemesinden veya daha üst bir mahkemeden (örneğin Yüksek Mahkeme) benzer olgulara sahip bir dava için çıkmış olan kararları incelemek zorundadır. Eğer bağlayıcı bir içtihat varsa, hakim genellikle o içtihattaki hukuksal prensibi kendi davasına da uygulamakla yükümlüdür. Bu sistemin amacı, hukukta öngörülebilirlik, tutarlılık ve istikrar sağlamaktır. Böylece, benzer davalarda keyfi ve farklı kararların çıkması engellenir ve hukukun adil bir şekilde uygulanması hedeflenir. Ancak, bir mahkeme, zamanla değişen toplumsal değerler veya önceki kararın bariz bir şekilde hatalı olması gibi nedenlerle, çok istisnai durumlarda bir içtihadı değiştirebilir veya iptal edebilir.

Kelimeler: içtihat, precedent, common law, hukuk, mahkeme, stare decisis, yargı