Felsefede "Deontoloji" (Ödev Ahlakı) Nedir?

Deontoloji veya ödev ahlakı, bir eylemin ahlaki doğruluğunun, o eylemin sonuçlarına göre değil, eylemin kendisinin belirli ahlaki kurallara, ilkelere veya "ödevlere" uygun olup olmamasına göre belirlenmesi gerektiğini savunan bir ahlak felsefesidir. En önemli temsilcisi Immanuel Kant'tır.

Bu görüş, faydacılık gibi sonuç odaklı teorilerin tam zıttıdır. Deontolojiye göre, bazı eylemler (yalan söylemek, masum birini öldürmek gibi) sonuçları ne olursa olsun, doğaları gereği "yanlış"tır. Benzer şekilde, bazı eylemler de (sözünü tutmak, doğruyu söylemek gibi) sonuçları kötü bile olsa, doğaları gereği "doğru"dur. Kant, bu ahlaki ödevlerin, "Kategorik İmperatif" (Kesin Buyruk) adını verdiği evrensel bir ahlak yasasından türetilmesi gerektiğini savunur. Bu yasanın en bilinen formülasyonlarından biri şudur: "Öyle bir eylemde bulun ki, eyleminin dayandığı ilkenin evrensel bir yasa olmasını isteyebilesin." Yani, bir eylemin doğru olup olmadığını anlamak için, "Herkes her zaman böyle davransaydı ne olurdu?" sorusunu sormak gerekir. Eğer bu durum bir çelişki yaratıyorsa, o eylem ahlaki olarak yanlıştır.

Kelimeler: deontoloji, ödev ahlakı, immanuel kant, kategorik imperatif, felsefe, ahlak felsefesi, etik