"Forer Etkisi" (Barnum Etkisi) Nedir? (Astroloji ve Kişilik Testleri)

Forer etkisi veya Barnum etkisi, insanların, aslında kendileri için özel olarak hazırlanmamış, belirsiz ve genel geçer kişilik analizlerini, sanki kendilerine özelmiş gibi doğru ve isabetli bulma eğilimini tanımlayan bir psikolojik fenomendir.

Bu etki, adını 1948'de bir deney yapan psikolog Bertram Forer'dan alır. Forer, öğrencilerine bir kişilik testi uygular ve daha sonra hepsine, birbirinden habersiz, aynı, belirsiz ifadelerle dolu (örneğin, "Bazen dışa dönük ve sosyal olsanız da, bazen içe dönük ve çekingensiniz", "Kendinize karşı fazla eleştirel olma eğilimindesiniz") bir kişilik analizi verir. Öğrencilerden bu analizin kendilerini ne kadar doğru tanımladığını 1'den 5'e kadar puanlamalarını istediğinde, ortalama puan 4.26 gibi çok yüksek bir rakam çıkar. İnsanlar, bu genel ifadelerin kendilerine özel olduğunu düşünürler. Bu etki, astroloji fallarının, grafoloji analizlerinin ve bazı popüler kişilik testlerinin neden birçok insan tarafından "çok doğru" olarak algılandığını açıklar. Bu metinler, hemen hemen herkese uyabilecek kadar genel ifadeler kullanır ve insanlar bu ifadeler içinde kendi doğrulama yanlılıklarıyla kendilerine uyan kısımları seçerler.

Kelimeler: forer etkisi, barnum etkisi, psikoloji, bilişsel yanlılık, astroloji, kişilik testi