Koku Duyusu Molekülleri Nasıl Ayırt Eder?

Koku duyumuz (olfaksiyon), havadaki binlerce farklı kimyasal molekülü ayırt edebilen, son derece hassas ve karmaşık bir kimyasal algılama sistemidir. Bu ayırt etme yeteneği, "kombinatoryal kodlama" adı verilen bir prensibe dayanır.

Burnumuzun üst kısmında, "olfaktör epitel" adı verilen bir dokuda, yaklaşık 400 farklı türde milyonlarca "koku reseptör nöronu" bulunur. Her bir reseptör türü, belirli bir kimyasal şekle veya özelliğe sahip olan birkaç farklı koku molekülüne tepki verebilir. Aynı zamanda, tek bir koku molekülü de birden fazla farklı reseptör türünü aktive edebilir. Bir kahve kokusu gibi karmaşık bir koku, havada yüzlerce farklı kimyasal molekül içerir. Bu moleküller burnumuza girdiğinde, her biri kendine uygun olan farklı reseptörleri farklı derecelerde aktive eder. Bu, beyne giden sinirlerde, belirli bir "parmak izi" veya "barkod" gibi, benzersiz bir aktivasyon deseni oluşturur. Beyin, bu karmaşık deseni yorumlayarak, "bu bir kahve kokusu" veya "bu bir gül kokusu" şeklinde bir algı yaratır. Yani tek bir reseptör tek bir kokuyu değil, yüzlerce reseptörün oluşturduğu bir kombinasyon deseni kokuyu tanımlar.

Kelimeler: koku, koku duyusu, olfaktör reseptör, nörobilim, biyoloji, beyin, kimyasal algı