"Meander" (Büklüm) Yapan Nehirler Nasıl Oluşur?

Meander veya büklüm, bir nehrin, özellikle eğimin azaldığı düz arazilerde, "S" şeklinde kıvrımlar çizerek akmasıyla oluşan bir yer şeklidir. Bu kıvrımlı yapı, durağan bir şekil değil, sürekli olarak değişen ve hareket eden dinamik bir süreçtir.

Süreç, nehir yatağındaki küçük bir düzensizlik veya akıntının hızındaki bir farklılıkla başlar. Akarsu, bir kıvrıma girdiğinde, merkezkaç kuvveti nedeniyle suyun en hızlı aktığı yer, kıvrımın dış kenarına ("çarpak" veya "cut bank") doğru kayar. Bu hızlı akan su, dış kenarı sürekli olarak aşındırır ve oyarak kıvrımın daha da belirginleşmesine neden olur. Aynı anda, kıvrımın iç kenarında ("yığınak" veya "point bar") su daha yavaş akar. Yavaşlayan su, taşıdığı alüvyonları (kum, çakıl) buraya biriktirir. Bu sürekli dış kenarı aşındırma ve iç kenara biriktirme döngüsü, meanderin zamanla daha da abartılı bir "S" şekli almasına ve ova boyunca yana doğru "göç etmesine" neden olur. Bazen, bir meanderin iki kıvrımı birbirine o kadar yaklaşır ki, nehir daha kısa bir yol bularak boynu keser ve geride "at nalı gölü" veya "kopuk menderes" (oxbow lake) adı verilen bir göl bırakır.

Kelimeler: meander, büklüm, nehir, coğrafya, jeomorfoloji, erozyon, birikim, at nalı gölü