Nobel Madalyalarını Asitte Eriterek Saklamanın Hikayesi Nedir?

Bu hikaye, II. Dünya Savaşı sırasında, Danimarka'nın Kopenhag şehrindeki Niels Bohr Enstitüsü'nde yaşanan dahiyane bir bilimsel cesaret örneğidir. Olayın kahramanı, Macar kimyager George de Hevesy'dir.

1940 yılında Nazi Almanyası, Kopenhag'ı işgal ettiğinde, enstitüde, iki Alman fizikçiye (Max von Laue ve James Franck - her ikisi de Nazi karşıtıydı) ait olan iki adet saf altından yapılmış Nobel Fizik Ödülü madalyası bulunuyordu. Nazilerin, bu madalyaları bulup el koyması ve sahiplerini cezalandırması an meselesiydi. Madalyaları yurt dışına kaçırmak imkansızdı ve saklamak da çok riskliydi. Kimyager de Hevesy, son derece cesur bir çözüm buldu: Madalyaları "kral suyu" (aqua regia) adı verilen, altın ve platini bile çözebilen, son derece aşındırıcı bir asit karışımının (hidroklorik asit ve nitrik asit) içinde eritti. Altın, asidin içinde çözünerek, raftaki diğer kimyasal şişelerinden farksız görünen, turuncu renkli bir çözelti haline geldi. Naziler enstitüyü defalarca aramalarına rağmen, bu sıradan görünümlü şişeden hiç şüphelenmediler.

Savaş bittikten sonra, de Hevesy, şişedeki çözeltiden altını kimyasal olarak tekrar çökeltmeyi başardı. Bu geri kazanılan altını İsveç'teki Nobel Vakfı'na gönderdi ve vakıf, aynı altını kullanarak madalyaları yeniden bastı ve sahiplerine iade etti.

Kelimeler: nobel ödülü, george de hevesy, ii dünya savaşı, kimya, altın, kral suyu, şaşırtıcı hikayeler, tarih