Web Tasarımında "Karanlık Desenler" (Dark Patterns) Nedir?

"Karanlık desenler", kullanıcıları normalde yapmayacakları şeyleri yapmaya (istenmeyen bir bültene abone olmak, daha pahalı bir ürünü satın almak, bir hesabı silmeyi zorlaştırmak gibi) kandırmak veya yönlendirmek için tasarlanmış aldatıcı kullanıcı arayüzü (UI) tasarımlarıdır.

Bu desenler, insan psikolojisindeki zaaflardan ve bilişsel yanlılıklardan faydalanır. Amaçları, şirketin çıkarlarını kullanıcının çıkarlarının önüne koymaktır. Bazı yaygın karanlık desen türleri şunlardır: 1. Tuzak Sorular (Trick Questions): Kullanıcıyı yanlış anlamaya itecek şekilde kafa karıştırıcı bir dille yazılmış seçenekler. 2. Gizli Reklamlar (Disguised Ads): Normal içerik veya navigasyon öğesi gibi görünen reklamlar. 3. Roach Motel (Hamam Böceği Moteli): Bir duruma (örneğin abonelik) girmeyi çok kolay, ancak çıkmayı neredeyse imkansız hale getiren tasarımlar. 4. Gizli Maliyetler (Hidden Costs): Ödeme işleminin son adımına kadar ek maliyetlerin (vergi, kargo ücreti vb.) gizlenmesi. Bu uygulamalar, kullanıcı güvenini zedeleyen ve etik olmayan tasarım pratikleri olarak kabul edilir.

Kelimeler: karanlık desenler, dark patterns, kullanıcı deneyimi, ux, kullanıcı arayüzü, ui, etik tasarım