1859'daki "Carrington Olayı" (Büyük Güneş Fırtınası) Neydi?

"Carrington Olayı", 1-2 Eylül 1859'da meydana gelen, tarihte kaydedilmiş en güçlü jeomanyetik fırtınadır. Adını, olayı gözlemleyen ve Güneş patlamaları ile jeomanyetik fırtınalar arasındaki bağlantıyı ilk kuran İngiliz gökbilimci Richard Carrington'dan alır.

Olay, Güneş yüzeyindeki devasa bir patlama sonucu, "Taçküre Kütle Atımı" (Coronal Mass Ejection - CME) adı verilen, milyarlarca tonluk yüklü parçacık bulutunun doğrudan Dünya'ya doğru fırlatılmasıyla başladı. Bu parçacık bulutu, normalde 3-4 gün süren yolculuğu sadece 17.6 saatte tamamladı. Dünya'nın manyetosferine çarptığında, o zamana kadar görülmemiş bir jeomanyetik fırtına yarattı. Sonuçları dramatikti: Kuzey Işıkları (aurora), Küba ve Hawaii gibi tropik bölgelerden bile görüldü ve o kadar parlaktı ki, insanlar gece yarısı gazete okuyabildiler. Daha da önemlisi, o dönemin tek büyük teknolojik altyapısı olan telgraf sistemleri dünya çapında çöktü. Telgraf direklerinden kıvılcımlar çıkıyor, operatörler elektrik şokuna uğruyor ve hatta bazı telgraf cihazları, pilleri devreden çıkarılmış olmasına rağmen, fırtınanın yarattığı akımla kendi kendine mesaj gönderiyordu. Günümüzde benzer güçte bir fırtınanın, küresel elektrik şebekelerine, uydulara ve iletişim sistemlerine trilyonlarca dolarlık hasar verebileceği düşünülmektedir.

Kelimeler: carrington olayı, güneş fırtınası, jeomanyetik fırtına, tarih, astronomi, uzay havası, şaşırtıcı hikayeler