Ekonomide "Senyoraj" (Seigniorage) Geliri Nedir?

Senyoraj, bir devletin veya merkez bankasının, para basma (emisyon) tekelini kullanarak elde ettiği gelirdir. Daha basit bir ifadeyle, bir paranın üretim maliyeti ile o paranın üzerinde yazan nominal değeri (yüz değeri) arasındaki farktır.

Örneğin, 200 TL'lik bir banknotun basım maliyeti (kağıt, mürekkep, işçilik) sadece birkaç lira ise, devlet bu banknotu dolaşıma sürdüğünde, aradaki yaklaşık 190-195 TL'lik fark kadar bir gelir, yani "senyoraj geliri" elde etmiş olur. Bu, devlet için bir borçlanma veya vergi toplama gereği olmadan kaynak yaratmanın bir yoludur. Ancak, bu geliri artırmak için aşırı ve kontrolsüz bir şekilde para basılması, piyasadaki para arzını artırarak paranın değerini düşürür ve yüksek enflasyona (hatta hiperenflasyona) yol açar. Bu nedenle, modern ekonomilerde merkez bankaları, senyoraj gelirini birincil bir hedef olarak görmekten ziyade, fiyat istikrarını sağlamak amacıyla para arzını dikkatli bir şekilde yönetirler.

Kelimeler: senyoraj, seigniorage, para basma, enflasyon, merkez bankası, ekonomi, para politikası