Felsefede "Ahlaki Şans" (Moral Luck) Felsefi Kavramı Nedir?

"Ahlaki şans", bir kişinin, eylemlerinin veya karakterinin ahlaki olarak yargılanmasının, büyük ölçüde kendi kontrolü dışındaki şans faktörlerine bağlı olabileceği fikrini tanımlayan bir felsefi kavramdır. Bu, bir kişiyi sadece kontrol edebildiği şeylerden sorumlu tutmamız gerektiği yönündeki sezgisel ahlaki anlayışımıza meydan okur.

Felsefeciler genellikle dört tür ahlaki şanstan bahseder: 1. Sonuçsal Şans: İki kişinin tam olarak aynı ihmalkar eylemi yapmasına rağmen, sonuçları farklı olduğu için farklı ahlaki yargılarla karşılaşmasıdır. Örneğin, kırmızı ışıkta geçen iki sarhoş sürücüden birinin kimseye çarpmaması, diğerinin ise bir yayaya çarparak ölümüne neden olması. Eylem aynı olsa da, sonuçtaki şans nedeniyle ikinci sürücü ahlaki olarak çok daha fazla suçlanır. 2. Koşulsuz Şans: İçinde bulunduğumuz koşulların ve karşılaştığımız ahlaki ikilemlerin şansa bağlı olması. 3. Yapısal Şans: Karakterimizi ve kişiliğimizi oluşturan genetik ve çevresel faktörlerin kontrolümüz dışında olması. 4. Nedensel Şans: Eylemlerimizin, önceki nedenler tarafından belirlenmesi (determinizm) durumunda, özgür iradenin bir yanılsama olması ve dolayısıyla ahlaki sorumluluğun imkansız hale gelmesi.

Kelimeler: ahlaki şans, moral luck, felsefe, ahlak felsefesi, etik, sorumluluk, thomas nagel