İngiliz Dili Tarihindeki "Büyük Sesli Harf Kayması" Nedir?

"Büyük Sesli Harf Kayması" (Great Vowel Shift), Orta İngilizce döneminin sonlarından (yaklaşık 1400) Erken Modern İngilizce dönemine (yaklaşık 1700) kadar olan süreçte, İngilizcedeki uzun sesli harflerin telaffuzunda meydana gelen büyük ve sistematik bir değişimdir.

Bu değişim, İngilizce yazımının (spelling) neden günümüzdeki telaffuzuyla bu kadar tutarsız olduğunun ana nedenidir. Büyük Sesli Harf Kayması'ndan önce, İngilizcedeki sesli harfler, büyük ölçüde Avrupa'daki diğer diller gibi, Latinceye benzer şekilde okunuyordu. Örneğin, "five" (beş) kelimesi "fiif" /fi?v/ gibi, "house" (ev) kelimesi "huus" /hu?s/ gibi telaffuz ediliyordu. Bu kayma sırasında, tüm uzun sesli harflerin telaffuzu, ağızda adeta bir "merdiven yukarı" çıkar gibi değişti. Her bir uzun sesli harf, telaffuzda bir sonraki daha yüksek sesli harfin yerini aldı. Örneğin, uzun "i" sesi /i?/ (fiif gibi), bir diftong olan /a?/ sesine (fayf gibi) dönüştü. Uzun "u" sesi /u?/ (huus gibi) ise, /a?/ sesine (haus gibi) dönüştü. Bu büyük ses değişikliği yaşanırken, matbaanın icadıyla birlikte İngilizcenin yazımı büyük ölçüde standartlaşmıştı. Yazım sabit kalırken telaffuz değiştiği için, günümüz İngilizcesinde yazım ve okunuş arasında büyük bir fark ortaya çıktı.

Kelimeler: büyük sesli harf kayması, great vowel shift, dilbilim, ingilizce, tarihsel dilbilim, fonoloji