Jeolojide "Ayrışma" ve "Aşınma" (Erozyon) Arasındaki Fark Nedir?

Ayrışma (weathering) ve aşınma (erozyon) terimleri, yeryüzünü şekillendiren iki temel jeolojik süreçtir ve sıkça karıştırılırlar. Ancak aralarında önemli bir fark vardır: biri kayaları parçalar, diğeri ise bu parçaları taşır.

Ayrışma (Weathering), kayaçların bulundukları yerde, fiziksel veya kimyasal yollarla daha küçük parçalara ayrılması veya kimyasal yapısının değişmesi sürecidir. Fiziksel ayrışma, donma-çözülme veya sıcaklık farkları gibi etkilerle kayacın yapısını değiştirmeden sadece parçalanmasıdır. Kimyasal ayrışma ise, su veya asit gibi etkenlerle kayacın mineral yapısının değişerek ayrışmasıdır. Kısacası ayrışma, kayayı yerinde "kırma" işlemidir.

Aşınma (Erozyon) ise, ayrışma sonucu oluşan bu parçalanmış materyalin (toprak, çakıl, kum gibi) rüzgar, su (akarsular, buzullar, dalgalar) veya yer çekimi gibi dış kuvvetler tarafından bir yerden başka bir yere "taşınması" işlemidir. Bir kayanın donarak çatlaması ayrışma iken, o çatlaktan kopan parçanın bir nehir tarafından denize taşınması erozyondur.

Kelimeler: ayrışma, aşınma, erozyon, jeoloji, yer bilimi, fiziksel ayrışma, kimyasal ayrışma