"Sinkrotron Işınımı" (Synchrotron Radiation) Nedir?

Sinkrotron ışınımı, elektron gibi yüklü parçacıkların, bir manyetik alan içinde, ışık hızına yakın hızlarda dairesel bir yörüngede hareket ederken yaydığı son derece parlak ve yoğun elektromanyetik radyasyondur.

Bir parçacık hızlandırıcı olan "sinkrotron"da, elektronlar önce hızlandırılır ve ardından güçlü mıknatıslar tarafından dairesel bir depolama halkasına yönlendirilir. Elektronlar bu halkada dönerken, her virajda (yani manyetik alan tarafından her büküldüklerinde), yörüngelerine teğet bir şekilde enerji kaybederler. İşte bu kaybolan enerji, kızılötesinden X-ışınlarına kadar çok geniş bir spektrumu kapsayan, olağanüstü parlaklıkta ve odaklanmış bir ışık demeti olarak ortaya çıkar. Başlangıçta parçacık hızlandırıcılar için bir "enerji kaybı" sorunu olarak görülse de, bilim insanları bu güçlü ışığın benzersiz bir araştırma aracı olduğunu fark ettiler. Günümüzde, sinkrotron ışınımı, malzeme bilimi, biyoloji, kimya ve tıp gibi alanlarda, proteinlerin yapısını incelemekten yeni malzemeler geliştirmeye kadar sayısız deneyde kullanılan güçlü bir "süper mikroskop" gibi işlev görür.

Kelimeler: sinkrotron, radyasyon, parçacık hızlandırıcı, fizik, x-ışını, elektromanyetizma