Bitkilerde "Kılcallık Etkisi" Suyu Nasıl Yükseltir?

Kılcallık etkisi (kapilarite), bir sıvının, çok dar tüplerin veya gözenekli malzemelerin içinde, yer çekimine karşı yükselme veya alçalma eğilimidir. Bitkilerin, suyu köklerinden en tepedeki yapraklarına kadar taşımasında önemli bir rol oynar.

Bu etki, iki temel kuvvetin birleşiminden kaynaklanır: 1. Kohezyon: Su moleküllerinin birbirine yapışma veya birbirini çekme kuvvetidir. 2. Adhezyon: Su moleküllerinin, içinde bulunduğu tüpün (bitkideki ksilem boruları gibi) çeperlerine yapışma kuvvetidir. Bitkinin köklerinden gövdesine uzanan "ksilem" adı verilen borucuklar çok incedir. Adhezyon kuvveti, su moleküllerinin bu boruların çeperlerine tutunmasına neden olur. Aynı zamanda, kohezyon kuvveti sayesinde, tutunan su molekülleri arkalarındaki diğer su moleküllerini de yukarı doğru çeker ve kesintisiz bir su sütunu oluşturur. Bu, suyun yer çekimine karşı bir miktar yükselmesini sağlar. Ancak, kılcallık tek başına suyu uzun bir ağacın tepesine çıkarmak için yeterli değildir; bu süreçte yapraklardan suyun buharlaşmasının (terleme) yarattığı emme kuvveti de hayati bir rol oynar.

Kelimeler: kılcallık, kapilarite, bitki, su taşıma, ksilem, kohezyon, adhezyon, fizik, botanik

İlgini Çekebilir

Bir Bilgisayarın "Anakartı" (Motherboard) Ne İşe Yarar?

Anakart, bir bilgisayarın tüm temel bileşenlerinin birbirine bağlandığı ve aralarında iletişim kurmasını sağlayan merkezi baskılı devre kartıdır. Bilg

Görüntüle
Buz Hokeyi Nedir?

Buz hokeyi, buzla kaplı bir sahada (rink), paten giyen altışar kişilik iki takım arasında, "puck" adı verilen sert kauçuk bir diski, "stick" adı veril

Görüntüle
"İçten Yanmalı Motor" Nasıl Çalışır?

İçten yanmalı motor, bir yakıtın (genellikle benzin veya dizel) motorun içindeki kapalı bir alanda ("yanma odası") hava ile birlikte yakılmasıyla orta

Görüntüle
Fibonacci Dizisi ve Altın Oran Nedir?

Fibonacci Dizisi, her sayının kendisinden önceki iki sayının toplamı olduğu basit bir sayı dizisidir: 0, 1, 1, 2, 3, 5, 8, 13, 21, 34, ... Bu dizi, do

Görüntüle
Kripto Para Madenciliği (Cryptocurrency Mining) Nasıl Yapılır?

Kripto para madenciliği, Bitcoin gibi merkezi olmayan kripto para ağlarının hem güvenliğini sağlayan hem de yeni coinlerin dolaşıma girmesini sağlayan

Görüntüle
Alkol Fermantasyonu (Bira ve Şarap) Nasıl Gerçekleşir?

Alkol fermantasyonu, maya (özellikle Saccharomyces cerevisiae türü) gibi bazı mikroorganizmaların, şekerleri oksijensiz bir ortamda enerjiye dönüştürm

Görüntüle
Ayna Nedir ve Görüntüyü Nasıl Yansıtır?

Ayna, üzerine düşen ışığın neredeyse tamamını düzgün bir şekilde yansıtan, pürüzsüz bir yüzeydir. Modern aynalar genellikle, arkasına ince bir yansıtı

Görüntüle
İnternette "Tıklama Tuzağı" (Clickbait) Nedir?

"Tıklama tuzağı", bir web sayfasının veya videonun, kullanıcıları içeriğe tıklamaya teşvik etmek için kasıtlı olarak abartılı, yanıltıcı, sansasyonel

Görüntüle
Litografi (Nanometre Süreci) Nedir?

İşlemci üretiminde litografi (veya fotolitografi), bir işlemci çipinin üzerine, milyarlarca mikroskobik transistör ve devrenin desenini oluşturmak içi

Görüntüle
Sakız Neden Yapılmıştır ve Neden Yutulmamalıdır?

Modern sakızların ana bileşeni, "sakız mayası" adı verilen sentetik bir kauçuk (polimer) karışımıdır. Bu maya, sakıza o çiğnenebilir, esnek dokusunu v

Görüntüle